Idae
Estratexia nacional contra a pobreza enerxética
O Real Decreto-lei 15/2018, do 5 de outubro, de medidas urxentes para a transición enerxética e a protección dos consumidores, estableceu a obriga do Goberno de aprobar unha estratexia nacional contra a pobreza enerxética. En cumprimento deste mandato, a Estratexia Nacional contra a Pobreza Enerxética (ENPE) 2019-2024 foi aprobada mediante Acordo de Consello de Ministros o 5 de abril de 2019, constituíndo a primeira estratexia integral orientada a establecer as bases para un diagnóstico exhaustivo e transversal da incidencia e a evolución da pobreza enerxética en España, así como a definir medidas dirixidas a reducir o número de fogares afectados no horizonte temporal 2019-2024.
Estratexia Nacional de loita contra a Pobreza Enerxética 2019-2024 (PDF)
Entre as liñas de acción incluídas na ENPE destacábase a necesidade de afondar no coñecemento sobre o gasto enerxético requirido e efectivamente efectuado polos fogares, tendo en conta variables como a tipoloxía da vivenda, o tamaño, o equipamento dispoñible, o número de ocupantes ou a zona climática na que se sitúa a vivenda. Esta necesidade recóllese no apartado “Medidas de execución da estratexia nacional contra a pobreza enerxética” dentro da liña 3 “Profundación no coñecemento do gasto enerxético requirido para os distintos consumidores” do eixo I “Mellora do coñecemento sobre a pobreza enerxética”.
En resposta ao anterior, realizáronse dous estudos que se materializan en senllas publicacións: o “Estudo de consumo e gasto enerxético dos fogares españois” e o “Diagnóstico da pobreza enerxética en España: Principais resultados a partir dun panel de fogares diagnóstico de pobreza”.
Estudo de consumo e gasto enerxético dos fogares españois
O Estudo de consumo e gasto enerxético dos fogares españois analiza o consumo e gasto enerxético a partir dunha serie de variables dos fogares e vivendas, e desenvolve un modelo explicativo partindo dos microdatos da Enquisa de Orzamentos Familiares do Instituto Nacional de Estatística para a serie 2016-2022 mediante un enfoque estatístico e de aplicación de algoritmos de machine learning.
Estudo de consumo e gasto enerxético dos fogares españois (PDF)
Estudo de monitoraxe da pobreza enerxética
O Estudo de monitoraxe da pobreza enerxética iniciouse en xuño de 2022 co obxectivo de mellorar o coñecemento actual sobre a vulnerabilidade enerxética dos fogares españois.
O desenvolvemento do estudo implica a necesidade de recompilar información sobre o consumo e o gasto enerxético dos fogares, así como sobre as principais variables que afectan o seu benestar enerxético, durante un período de tres anos. Para iso, requírese, por unha banda, da medición dos consumos determinantes do confort térmico dunha mostra representativa de fogares, e, por outra, do desenvolvemento de enquisas sobre as características das súas vivendas, os seus equipamentos e hábitos de uso enerxético.
Para a realización destes traballos, o IDAE contratou, a través dun concurso público á UTE “EAPN ESPAÑA-ACA- CSIC-UC3M”, EAPN ESPAÑA-ACA- CSIC-UC3M”, integrada pola Rede Europea de Loita contra a Pobreza e a Exclusión Social no Estado Español (EAPN-É), a Asociación de Ciencias Ambientais (ACA), a Universidade Carlos III de Madrid (UC3M) e o Instituto de Ciencias da Construción Eduardo Torroja (IETcc) da Axencia Estatal do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC).
O estudo, actualmente en desenvolvemento, prevé concluír a finais de 2026. Unha vez concluído, publicarase un informe final que incluirá unha análise exhaustiva de todos os resultados obtidos. Mentres tanto, atópase dispoñible a seguinte publicación:
Este informe constitúe un avance dos principais resultados obtidos durante os dous anos e medio transcorridos desde o inicio do estudo. Estes resultados permiten comprender as características e o comportamento enerxético do panel de fogares analizados, evidenciando situacións de vulnerabilidade respecto á media nacional. Estas conclusións preliminares susténtanse nos resultados das enquisas inicial e de seguimento realizadas ata o momento, nas medicións efectuadas, así como na análise do gasto enerxético real e requirido para alcanzar unhas condicións adecuadas de confort térmico.
Nova Estratexia Nacional de loita contra a Pobreza Enerxética 2026-2030
En xaneiro de 2025 iniciouse o proceso participativo para a elaboración da Estratexia Nacional contra a Pobreza Enerxética (ENPE) para o período 2026-2030, cunha consulta pública previa celebrada entre o 24 de xaneiro e o 28 de febreiro de 2025. Así mesmo, durante o segundo semestre do ano 2025 levaron a cabo procedementos de escoita activa a consumidores vulnerables, así como talleres de carácter técnico con expertos da sociedade civil, empresas privadas, Terceiro Sector e do ámbito académico. Finalmente, entre o 12 de setembro e o 10 de outubro de 2025 estivo aberto o trámite para alegacións ao borrador da nova Estratexia, que foi aprobada definitivamente o 17 de febreiro de 2026.
Nueva Estrategia Nacional de lucha contra la Pobreza Energética 2026-2030 (Nova Estratexia Nacional de loita contra a Pobreza Enerxética 2026-2030)
A ENPE 2026-2030 exponse como un instrumento integral para reducir a vulnerabilidade enerxética e garantir o acceso equitativo á enerxía en condicións de asequibilidad, seguridade e sustentabilidade, priorizando e concretando a actuación sobre aqueles piares identificados como críticos.
A proposta inclúe medidas para consolidar os avances alcanzados pola ENPE 2019-2024 e afianzar unha nova xeración de políticas públicas, baseadas na idea da equidade enerxética, co obxectivo de garantir o acceso universal, seguro, alcanzable e sostible á enerxía, como dereito básico e condición necesaria para unha vida digna.
De forma simultánea á súa aprobación, fixéronse públicos os seguintes::
Consultas preliminares de mercado para a Rede-Actúa:
- Apoyo en la creación y mantenimiento de oficinas de atención a colectivos vulnerables en situación de pobreza energética y del transporte (Apoio na creación e mantemento de oficinas de atención a colectivos vulnerables en situación de pobreza enerxética e do transporte)
- Formación y apoyo a agentes cualificados en la atención a la pobreza energética y del transporte (Formación e apoio a axentes cualificados na atención á pobreza enerxética e do transporte)